		GECE BEKÇİSİ Dünyanın en ünlü tabloları arasında bulunan Rembrandt'ın ''Gece Bekçisi'' isimli eseri, Amsterdam'daki Rijksmuseum'da kendisine ayrılan özel bir salonda bulunmakta ve her zaman önünde meraklı bir kalabalık yer almaktadır. Rembrandt'ın bu en ünlü eseri ile ilgili olmak üzere eserin bulunduğu salona girilmeden önceki odada eserle ilgili ilginç açıklamalar yer almaktadır. 16. y.y.'ın sonunda İspanya İmparatorluğu'na karşı girişilen uzun ve amansız bir savaştan sonra, Felemenk'in de aralarında bulunduğu yedi eyaletten oluşan kuzey Benelüks ülkelerinin birleşik eyaletleri, sonunda bağımsızlıklarını ilan ederler. Vali Oranje Prensi I. Williem'ın önderliğindeki Protestan eyaletleri, sonradan Belçika'yı oluşturacak güney bölgelerinden ayrılarak Felemenk Cumhuriyeti'ni kurarlar. Kanallar boyunca dizilmiş yel değirmenleri ve dümdüz arazisiyle, bugün Hollanda olarak bilinen bu küçücük bölge, gittikçe büyüyen bir sömürge imparatorluğunun başkenti ve ticaret limanı olarak sadece birkaç yıl içinde Avrupa'nın en güçlü ekonomilerinden birini yaratır. 1605 yılında Leiden'de doğan Rembrandt 1633 yılında Amsterdam'a gittiğinde şehir ekonomik ve sosyal açıdan kentleşme sürecini tamamlamış ve sanatçılar da zenginleşen sınıfın siparişlerini karşılamak üzere kente akmışlardı. Felemenk'in 17.y.y.'daki bu gelişimi Felemenk halkında güçlü bir ulusal ve kentsel dayanışma bilinci uyandırmıştır. Bu bilinç üyelerin birbirini koruduğu ve yardımlaştığı tüccar ve zanaatkar dernekleri olarak nitelenebilecek loncaların kurulmasıyla kendini göstermiştir. Gerçek anlamda soylu bir aristokrasiye sahip olmayan Felemenk'te, yüksek çevreler, toplumdaki üstün konumlarını bu en yüksek profesyonel örgütlenmeler yoluyla kabul ettirmişlerdir. Böyle bir örgütün liderliğini yapmak veya yönetiminde yer almak bir prestij göstergesiydi ve bu konumdaki insanlar merkezlerinde sergilenmek üzere pek çok sanatsal işler ve gurup portreleri yaptırırlardı. Rembrandt'da loncalar, belediye meclisleri ve diğer kentsel örgütlenmeler için birçok iş yapmıştır: Cerrahlar loncası için yaptığı iki Anatomi Dersi tablosu, Çuhacılar Loncası üyelerinin grup portresi ve yaptığı tablolar içinde en ünlü olanı ''Gece Bekçisi'', ressamın bu amaçla yaptığı yapıtlardır. 1642'de bitirilen bu grup portresi, Yüzbaşı Frans Banning Cocq ve Teğmen Willem van Ruytenburch komutasındaki Amsterdam gönüllü şehir muhafızlarını anlatmaktadır. Şehir muhafızlarının görevi şehri dışarıdan gelecek saldırılara karşı korumaktı. Bu muhafızların amacı ordununki ile aynıydı. Ancak böyle bir nişancı birliğine üye olmak para ve mevkii demekti. Dolayısı ile sadece zengin vatandaşlar üye olabiliyorlardı. Onlar da silahlarını sağlamak zorundaydılar ve silahları da çok daha pahalı araç gereçlerden yapılmış olurdu. Silahlarını kendileri sağladıkları için de şanlarına böylesi daha layıktı. Bu muhafızlara "Klover" denilen tüfekleri kullanmalarından dolayı "Klovenier" adı verilirdi. Karargah binalarına da "Kloveniersdoelen" denilirdi. Başlangıçta sayıları az olan muhafız gruplarının sayıları giderek arttı. 1640'larda Amsterdam'da 12 bölge ve her bölgenin 12 muhafız grubu vardı..Bir kaptan ve bir teğmen tarafından yönetilen her grup 120 kişiydi. Kaptan ve teğmen bir konsül tarafından seçilir, genç, yakışıklı ve evlenmemiş olurlardı. 120 kişi dört bölüme ayrılırdı: Yüksek seviyeli kaptan ve teğmen, sancak, çavuş, onbaşı. Her muhafız grubunun kendi sancakları ve armaları vardı. Şehir muhafızlarının resimleri genel olarak Kloveniersdoelen denilen karargah binalarına asılırdı. 1522 yılından beri, Klovenierler, Swijgh Utrecht Kulesini karargah binası olarak kullanmaktaydılar. Ancak yeterince büyük olmayan bu binada, muhafızların günlük yaşamları için gittikçe önemli bir rol oynayan şenlikler sık sık düzenlendikçe, yer darlığı da kendini açıkça belli ediyordu. Böylece kulenin arkasındaki açık alanda ek bina inşa edilmesine karar verildi. Bu ek binanın en önemli bölümü, muhafızların toplantıları için sonunda büyük bir alana sahip oldukları, ilk katta yer alan büyük salondu. Uzun duvarların birinde Amsterdam'a bakan altı pencere karşilıklı duvarlarda da biri büyük diğeri küçük iki şömine vardı. Klovenierler inşaat ilerlerken, salonun duvarlarının muhafız portreleriyle dekore edilmesine karar verdiler. Bu, bazı portreleri zaten eski Doelen binasında asılı bulunan ve yıllardan beri kendi portrelerini yaptırmakta olan muhafız birlikleri için şaşırtıcı bir fikir değildi. Ne var ki şimdi ilk kez, altı birliğin tümü için aynı anda resim yapılmasına yetecek büyüklükte alan vardı. İşte Gece Bekçisi bu şekilde sipariş edilen altı tablodan birisidir. Bu altı resmin salondaki yerleşim konumu belirlenmek zorundaydı; Kısa duvarda bulunan küçük şöminenin her bir yanına birer tane, pencerelerin karşısındaki uzun duvara üç tane ve büyük şöminenin üstüne de bir tane. Duvarların her birinin konumu diğerlerine göre iyi olmayabilirdi. Bu sorunu da muhtemelen kura çekerek veya geçit töreninde çizgilerle belirlenen yerlerine göre ayarlayarak çözmüşlerdir. Bu grup portresine sadece katılmak isteyen ve portreleri için para ödeyebilen muhafızlar katılmışlardır. Subaylar açısından pek problem yoktu. Çünkü iyi ailelerden geliyorlardı ve portre masraflarını kolaylıkla karşılayabilirlerdi. Ne var ki sıradan askerler için durum farklıydı. Paraları yetmediği için 10-15 kişi bir araya gelip portre yaptırıyorlardı. Her bir grup portresi -sanatçıların ellerinde başka siparişleri de olduğu ve çabuk bitebilmesi için- değişik sanatçılara sipariş edildi. Sipariş verilen altı ressam Joachim von Sandrart, Govert Flink, Rembrandt van Rijn, Nicolaes Eliasz, Jacob Backer, Bartholomeus van der Helst'di. Zamanın eğilimlerine göre, ressamların yapacakları resimle ilgili olarak muhafızlara bir ön çalışma göstermeleri gerekiyordu. Sanatçıların kompozisyonların tasarımında resmin konulacağı duvarın konumunu, oradaki ışığı ve asılacak olan resimlerin birbirleri ile uyumunu da göz önünde bulundurmaları gerekiyordu. Ancak bina dekorasyonu sırasında ressamların topluca çalışması Kuzey Hollanda için pek sık karşılaşılan bir durum değildi. Kuzey Hollanda protestandı ve protestan kiliselerde resim yoktu. Bu nedenle Kuzey Hollanda' da büyük dekoratif saray veya kilise işleri nadir olmuştu ya da hiç üstlenilmemişti. Böylesi bir durumla daha çok Katolik olan Fransa veya Güney Hollanda' da karşılaşılırdı ve ressamlarda bu tür sorunları kolayca çözerlerdi.. Bu nedenle Doelen'deki büyük salonun dekorasyonunda tam bir uyum olduğu söylenemez. Ressamların kişisel tercihleri dekorasyonun tek bir bütün olarak ele alınmasını engellemiştir. Kloveniersdoelen salonu için grup portreleri siparişinin hangi yılda verildiği; hatta bütün resimlerin aynı anda sipariş edilip edilmediği konusunda bilgimiz yoktur. Ancak resimlerin aynı anda bitirilmediğini biliyoruz. Tamamlanan ilk resim 1639'da bitirilen Joachim von Sandrart'ın resmidir. Sonuncusu ise 1645 yılında bitirilen Govert Flick'in resmidir. Rembrandt van Rijn, Yüzbaşı Frans Banning Cocq'un kumandasındaki birliğin resmini sipariş almıştır. Resmi için duvarda ayrılan yer, uzun duvarın sol tarafıdır. Yüzbaşıya, teğmene, iki çavuşa ve de sancaktara ilave olarak 13 düz muhafız da resme dahil olmak üzere ödeme yapmıştır. Davulcuda resme dahil olmakla birlikte görevi diğer muhafız elemanları gibi onurlu olmadığından ya da kiralandığından, portresi için ödeme yapmak zorunda kalmamıştır. Bu 19 portreden sadece 17'si resimde görülebilmektedir. Çünkü iki portrenin yer aldığı sol şerit 18. y.y.'da tablonun Doelen'den Belediye binasına nakli sırasında kendisine ayrılan yere küçük geldiği için kesilmiş ve buradaki iki figürde kaybolmuştur. Tabloda yer alan plakette 18 isim görülmektedir. Grup portresine dahil olanlar para ödeyenlerdi. Kalan figürler Rembrandt tarafından hareket etkisi verilmek üzere yerleştirilmişlerdir. Günümüze ulaşan kaynaklar, Rembrandt'ın resimlediği her milisin kendi portresi için, tabloda yer aldığı konuma göre, kimisinin biraz fazla; kimisinin biraz az olmak üzere yaklaşık 100 Florin ödediğini belirtmektedir. O günlerde muhafız grubu resminde yer almak için 100 Florin normal bir ücretti. Bu kaynaklarda, 18 muhafız resmedildiği halde, 16 muhafızın para ödediği yer almaktadır. Yüzbaşı ve teğmen ödemelerini ayrıca yapmış olabilirler ve bu 100 Florinden fazla olabilir. Rembrandt'ın resmindeki iki ana figürün konumu böylesi bir istisnai ücreti olası kılmaktadır. 1658-59 yıllarında, Rembrandt'ın oğlunun velisinin Rembrandt'ın karısı ölmeden önceki para durumunu öğrenmek istemesi üzerine iki Kloveniersdolen muhafızı 1642 yılında Doelen'de grup portresi için Rembrandt'a ödemiş oldukları para için noter önünde ifade vermişlerdir. Bu ifade metni şu şekildedir. "Yaklaşık yetmiş yaşındaki kumaşçı Bay Jan Pietersz geldi ve gerçek hristiyan olarak yemin ederek, ressam Rembrandt van Rijn tarafından, içlerinde kendisinin de bulunduğu toplam 16 kişiyle birlikte portrelerinin yapıldığını, şimdi bu resmin Kloveniersdoelen'in büyük salonunda bulunduğunu ve hafızasında kaldığı kadarıyla, resimde yer alan herkesin, portredeki konumuna göre biraz fazla veya düşük olmak üzere, ortalama 100 Florin ödeme yaptığını beyan etti." Bu ifadeler, Rembrandt'ın 14 Haziran 1642 tarihinden önceki kazancına da delil teşkil etmekte olup, Gece Bekçisine para ödenmiş olacağını ve bu nedenle de o tarihten önce tamamlanmış olabileceğini göstermektedir. Gece Bekçisi ile ilgili en erken anlatım 1650 civarında olup, Banninq Cocq'un aile albümünde bulunur. Gece Bekçisinin ön eskizi diyebileceğimiz 14.2x18.0 cm boyutlarındaki suluboya bir taslağı Senyor Frans Banning Cocg'un aile albümünde aşağıdaki metinle birlikte yer almaktadır. "Kloveniersdolen büyük salonundaki resmin taslağı. Burada genç Purmerend Senyoru bir yüzbaşı olarak teğmene emirler vermekte, Vlaardingen Senyor'u da beraberindekileri yürütmekte." Başka bir açıklama bulunmamaktadır. Bu eskiz resmin Sivil Muhafız Binası salonunda başka sanatçıların yaptığı muhafız alayını betimleyen altı büyük eserle birlikte asılı olduğu zamanki durumunu anlatmaktadır. Rembrandt'ın resminde yer alan muhafızların isimleri kapı girişinde asılı olan plakette yazılıdır. Hangi ismin kime ait olduğu kısmen bilinmektedir. Yüzbaşı Frans Banning Cocq sadece şehir muhafızlarının yüzbaşısı değil, aynı zamanda Purmerend ve Ilpendam Lorduydu. Hukuk okudu, doktora yaptı. Amsterdam belediye başkanının kızıyla evlendi. Kayınpederinin ölümünden sonra hızlı bir şekilde şehir yönetiminde söz sahibi oldu. Belediye başkanlığı yaptı. 1635 yılında Kloveniers I. Bölge muhafız teğmenliğine getirildi. Muhafız yüzbaşılığı yaptı. Frans Banning Cocq eşinin ailesinden ve kendi kariyerinden gurur duyuyordu. Bütün bunlarla ilgili resimleri toplayarak, -içinde- Gece Bekçisi'nin de yer aldığı iki ciltlik bir aile albümü oluşturdu. Teğmen Williem van Ruytenburch Vlaardingen Lord'uydu. O da ünlü bir Amsterdam ailesinin kızıyla evlendi. Belediye meclisi üyesi oldu. Sancaktar Jan Visscher Cornelissen hiç evlenmemişti. Yakışıklı ve güçlü bir adamdı. Sancaktar olmasının nedeni her zaman bu iş için uygun bir adam bulunmamasıydı. Resmin sağında yer alan çavuş ise, kumaş tüccarı Rombout Kemp'di. 1646 yılında Van Ruytenburch'un yerine geçerek teğmen oldu. Soldaki çavuş ise, gene kumaş tüccarı olan Reynier Engelen'di. Resimle ilgili o zamanki düşünceler hakkında Kloveniersdoelen'in büyük salonundaki diğer muhafız resimleri üzerine yapılan yorumlardan daha fazla bilgimiz mevcut değildir. Gece Bekçisi hakkındaki ilk yorum 1678'den sonra; yani resim yapıldıktan 35 yıl sonra yapılmıştır. Bir zamanlar Rembrandt'ın da öğrencisi olan Samuel van Hoogstraten, "Resim Okuluna Giriş" adlı kitabında, Gece Bekçisi ile ilgili olarak, bir ressamın Hollanda'daki muhafız resimlerinde de sıkça görüldüğü gibi, bir resimde bütün insanları yan yana dizebilmesinin yeterli olmadığını yazmıştır. 16. yy.da Hollanda'da muhafızların resimlerinin hepsi bir düzen içinde yan yana gelmiş dik ve sert duruşlu başlar dizisi şeklinde eşit değerlerden ibarettir. Bu tarzın en aşırı karşıtı Rembrandt'ın "Gece Bekçisi" tablosunda vermiş olduğu şekildi. Gece Bekçisi kaskatı duran bir grup tablosu değildir. Harekete geçmeye, komutanın emrini uygulamaya hazır görünen muhafızlar görünmektedir. Yüzbaşının ileriye doğru uzatılmış eli ve hafifçe aralanmış ağzı onun konuştuğunu göstermektedir; bunu yaparken, emir almakta olan teğmene bakmaktadır. Asteğmen sancağı kaldırmakta, komutan emir vermekte ve bir muhafız silahını doldurmaktadır. Kemer yolunun sağında ve solunda yer alan figürler konuşmaktadırlar. Kendine çok büyük gelen bir miğfer takan bir çocuk, sol önde betimlenmiştir. Boş bir barut kabıyla geriye yarım dönük bir şekilde ileriye doğru uzun adımlarla koşmaktadır. Kırmızı giysili silahını dolduran bir silahşör çocuğun yanında durmakta, onun sağında, yüzbaşı tarafından yarı yarıya perdelenmiş, sarkık golf pantolonlu ve miğferi meşe yaprakları ile süslenmiş, uzun adımlarla sağa doğru yürüyen ve namlusu yüzbaşı ile teğmen arasından görülen silahını kaldıran bir figür görülmektedir. Muhafızlar için meşe yaprakları yurttaşlık gücünü simgelemekte olup, meşe yaprağı atış müsabakasını kazananların bir tür zafer işareti olarak bir yıl boyunca gümüş zincir üstünde taşıyabilecekleri simgelerdir. Teğmenin sağında yaşlı bir adam, tüfeğinin çakmağındaki yanmış barutu üflemektedir. Daha sağda davulcu davulunu çalmakta ve önünde sinmiş olan bir köpeği ürkütmektedir. Misket tüfeğinin atışının üç aşamasını gösteren kullanım şekli de resimdeki önemli bir enstantanedir: Kırmızılı adam dolduruyor, yüzbaşının arkasından ateşleniyor ve kalan barut ise teğmenin sağındaki muhafız tarafından üflenerek temizleniyor. Miğferli ve şapkalı askerler kılıç ve mızrak taşımaktadırlar. Pek çok sayıdaki erkek, sağ taraftaki binanın duvarına mızraklarını yaslamış vaziyette dururken, diğerleri de kemer yolunda ileriye doğru hamle yapmaktadırlar. Muhafız birliğindeki diğer silahlar mızraklar ve kalkanlar da açıkça betimlenmektedir. Muhafızlar; muzaffer geçmişlerinin simgesi olarak resmedilmelerini istediklerinden, Rembrandt'ta eski silahlar, eski miğferler ve lonca kupası gibi objelere yer vermek sureti ile bir tarih ressamı gibi davranmıştır kaldı ki kendisinin de eski eşyalara ve tarihi konulara aşırı bir merakı vardı. Bu konuda olağanüstü bir koleksiyona sahipti. Resimde iki kadın figürü görülmektedir. Altın rengi elbise giyen ilkinin kemerinde bir para kesesi ve ölü bir tavuk asılı durmaktadır. Ellerini yukarıya doğru uzatmakta; elinde içki kabı tutmaktadır. İkinci figür hemen hemen birinci figürün arkasında tamamen gizlenmiş durumdadır. Orduların ve muhafızların karargah binaları içerisinde muhafızlara hizmet eden az miktarda kadın vardı. Sosis, bira, yemek ikram ederlerdi. Bu Rembrandt'a ilham vermiş olmalı ki, kemerinde tavuk taşıyan kızı resmetmiştir. Dahası Rembrandt, oldukça dahiyane bir şekilde, Klovenierlerin simgesi olan tavuk pençesini de göstermiştir. Sarı elbiseli kızın kemerinde asılı olan bir tavukla birlikte pençeleri de açık seçik görülebilmektedir. Kuş pençesinin Hollanda dilindeki karşılığı da tüfek anlamına gelmektedir; Barok, tam bir alegori ve amblem çağıdır. Ancak her iki kızın da resim açısından alegorik bir anlama sahip olup olmadığını söyleyemeyiz. Yaygın olarak yanlış bilinen bir gerçekte resimdeki kızın Rembrandt'ın karısı Saskia olduğu yönündedir. Henüz ölmüş olan karısının anısına bu tabloda yer verdiği sanılır. Oysa; Gece Bekçisi bittiği sırada Saskia hala hayattaydı. Ancak Rembrandt kendisine yakın olan ve sevdiği kişileri tablolarında model olarak çok sık kullanmıştır. Rembrandt'ın bu resimde herhangi bir olayı betimlemeye yeltendiğini ileri sürmek için yeterli neden bulunmamaktadır. Muhafızların günlük toplantıları bütün Amsterdamlılar ve kesinlikle Kloveniersdoelen'e çok yakın bir yerde oturan Rembrandt tarafından yakından bilinen bir manzaradır. Ancak böylesi törenlerde ne iki kumandan ne de davulcu hazır bulunur; muhafızlar da tam rütbeli giysileri ile bu törenlerde yer almazlardı. Bu kompozisyon büyük olasılıkla Rembrandt'ın muhafız toplantılarına ilişkin anılarından esinlenilerek oluşturulmuş bir enstantane olmalıdır. Bunu yaparken de, toplantıyı anlamlı bir olay olarak betimleme fikrini taşımıştır. Bunun gibi enstantaneler, bayrağın pozisyonu, ellerin havaya kaldırılması, davulun denenmesi gibi çok sayıda hareket resmedilmiştir. Bütün bu hareketler grubun sivil muhafız grubu olduğunu ortaya koymaktadır. Aynı zamanda, herkes istediğini yapmak sureti ile ve genel görüntüden bağımsız bir şekilde, her bir birey kendi görevine denk düşen hareketlerle karakterize edilmektedir. Burada birbirinden farklı bütün bu eylemleri birbirine bağlayan tek bir sözdür: Yüzbaşının yürüme emrini verdiği an betimlenmiştir. Ne teğmen henüz bu emri uygulamıştır, ne de diğerleri bunun farkındadır. Bu anda teğmenin görevi emri uygulamaktadır. Nitekim burada, resmin yapısal kavramının zor kavranabilen etkisi yatmaktadır. Her bir bireyin toplu hareketin bir üyesi olduğu, hareketlerini sadece kendi başına yaptığı ve etrafında olup bitenlere aldırmadığı bir konum seçilmiştir. Emir uygulanmadan önceki an, ancak bu şekilde açık seçik belirtilebilir. Rembrandt birliğin günlük yaşam keşmekeşini açık ve ustaca görüntüleme ve aynı zamanda grubu bir arada ve tek vücut olarak betimleme olanağından yaralanmaktadır. Bu an toparlanma ve düzene girmedir. Daha ileri bir görüş ise, resmedilen anın, insanların düzene girmeden önceki durumu bireysel faaliyetlere ilişkin sınırsız özgürlüğe göz yuman an olduğudur. Rembrandt bu resmin, Kloveniersdoelen'deki salonun uzun duvarının sol tarafına asılacağını ve resmin sol taraftan doğrudan görünmesinin kısa duvardaki şöminenin ateşinin ışığı ile engelleneceğini çok iyi biliyordu. Böylece, bu hususu göz önüne alarak kompozisyonu oluştururken, çavuş figürünü, arka ve sol tarafına üç figür ekleyerek, resmin tam kenarına değil de, sol tarafa doğru yerleştirmiştir. Bu kompozisyon efekti, resim daha sonraları sol taraftan kesildiğinden artık görülememektedir. Bu kompozisyon yaklaşımının diğer bir belirtisi de, iki ana figür olan yüzbaşı ve teğmenin tam ortada değil de, resmin hafifçe resmin sağına doğru çizilmiş olmaları ve böylece resimde ki hareketliliğin daha kuvvetli olarak dışa vurulmasıdır. Resimdeki ışıklandırma henüz tam olarak açıklanabilmiş değildir. Teğmenin ve geri plandaki kadının üzerine yapılan ışık etkilerinin meşaleden çıkan yapay ışık olmaları mümkündür. Resimde gözler önüne serilen yoğun ışıklandırma kaynak olarak güneş ışıklarından faydalanıyorsa o zaman grup bireylerinin tamamen aydınlıkta veya hep birlikte gölgede görünmeleri gerekirdi. Gölgeler belirli bir yön takip etmezken, ışığın belirgin hale getirdiği figürler teğmen, kadın ve şuraya buraya dağılmış birkaç yüzden ibarettir. Yüzbaşının elinin yaratmış olduğu belirgin gölge, resmin başka yerindeki ışıklandırma düşüncesinin tutarlı olabileceğine inandıracak bir detaydır. Renkler belli ve apaçık yan yana konulmuş değil; tek renklilik içinde vurgulanmış ve ışık parıltılarının etkisiyle esrarlı bir etki yapmaktadırlar. Belirsizlikler içindeki resim barok özellikler taşımakta ve her şeyi söylemek istememektedir. Güzellik; artık klasik resimden farklı olarak kavranabilecek bir belirliliğe sahip olmaktan çok kavranılamaz bir belirsizlik ve gizlilik içerisindedir. Işık karanlıklar içerisindeki aydınlıkları ortaya çıkarmakta ve ışık adeta şekiller üzerinde oynamaktadır. İzleyenin gözü tablonun derinliklerine ve ışığa doğru çekilmekte ve bütün derinlik izleyici tarafından kavranmaktadır. Bu tabloda elemanlar, tablonun derinliğine doğru ilerlemekte ve dolayısı ile baroğun derinliğine tasvir ilkesini benimseyen sanatçı, bunu gölgesel yollardan elde ederek tablonun bütününde bir akış sağlamaktadır. Bunlar, yatay ve düşeylerden çok, görünmez haldedir ve adeta erimektedirler. Işığın birleştirici ve saran bir etkisi vardır ve hareket etkisini güçlendirmektedir. Tek tek kişiler belirsizleştirildiği halde, kavranabilen birkaç figürün enerji ile görüntüye hakim olduğu görülür. Pırıltılı bir ışıkla aydınlatılan konunun can alacak noktası, diğer bölümlerden adeta kopmaktadır. Karanlık kesimlere de ışığın süzülmesi ile ışık, kişileri ve eşyaların çevresini kuşatan parlak birer çizgi olmaktan kurtulmuş, onları ustalıkla saran bir unsur olmuştur. 17. y.y.'da muhafızlar görevlerini aşağı yukarı sona erdirdiklerinde, Doelen binaları giderek kamuya açık toplantılar için kullanılmaya başlandı ve resimler de bu tür faaliyetlerden zarar gördü. 1715 yılında, resimlerin Belediye binasına taşınmasına karar verildi. Bu nedenle 75 yıldan fazla asılı kaldığı Kloveniersdoelen'den, Gece Bekçisi de dahil olmak üzere, altı muhafız resmi Küçük Askeri Mahkeme Salonuna asıldı. Gece Bekçisi kendisi için ayrılan yere büyük geldi ve kenarlarından kesilerek küçültüldü. Ziyaretçiler ara sıra belediye binasına gelerek resimlere baktılar. Aralarında 1871 yılında gelen İngiliz ressam Sir Joshua Reynolds da bulunuyordu. Kendisi bir Rembrandt hayranıydı. Seyahat günlüğünde şöyle yazıyordu: ''Benim gerçek düşüncem, bu son resmin büyük ününü hak ediyor olmasıdır; güçlükle kabul etmeliyim ki, o resim Rembrandt tarafından yapılmıştır.'' 1808 yılında, şehir binası Kral Louis Napoleon'un emriyle bir saray olarak düzenlendi ve resimler büyük bir bina olan Trippenhuis'e nakledildi. Daha sonra Kral Napolyon, saraydaki iki odayı müze galerisi haline çevirmeye karar verdi. Böylece ulusal müzenin ilk adımı da atılmış oldu. Pek çok sayıdaki resmin yanı sıra, Gece Bekçisi de, bu müzenin bir parçası olarak seçildi. Napoleon'un iktidardan düşmesinden sonra, saray Kral I. William'a teklif edildi ve bu iki galerideki resimler de, daha sonra Rijksmuseum ismi verilen Trippenhuis'e taşındı. 1885 yılında yeni bir müze binası açıldı. Ancak Gece Bekçisi'nin bulunduğu salondaki cam tavandan geçen ve yerden yansıyan çok miktardaki gün ışığı, Gece Bekçisi'ni daha karanlık hale getiriyordu. Buna çare olmak üzere odaya koyu kadife örtü asma çabaları da yeterli olmadı. 1905 yılında, eskisinin arkasında ve yandan aydınlatmalı yeni bir Rembrandt odası yapmaya karar verildi. Bu oda Rembrandt'ın 1906 yılındaki doğum yıldönümünde büyük bir törenle açıldı. Ne var ki; yerleştirme burada da doyurucu olmaktan uzaktı ve Gece Bekçisi 1922 yılında gene eski yerine getirildi. 1939'daki savaş tehdidi Gece Bekçisi'nin saklanmasını gerekli kıldı. Boyalı yüzü dışarıya gelecek şekilde bir silindire sarılarak dört ayrı sığınağa taşındı. 1945 tarihinde, resim Amsterdam'a geri getirildi ve tekrar Rijksmuseum'da sergilenmeye başlandı. Bilindiği kadarıyla ''Gece Bekçisi'' adı ilk kez 1808'de kullanıldı. Yüzbaşı Cocq'un kumandasındaki muhafız kıtası, yapay bir ışık içinde, yer yer loş karanlığın içinden belirir. Bu karanlık yıllar içerisinde pislik ve bozuşmuş vernik yüzünden çok daha koyu bir hal almıştır ki bu da gece görüntüsü vermektedir. Daha önceleri başka isimler kullanılmıştı; ama bunlar isimden çok açıklamalar şeklindeydi: "Rembrandt'ın Doelen Parçası", "Yürüyüş Sırasındaki Muhafız Grubu" gibi. Gece Bekçisi'nin ilk belirgin kullanımı 1808 yılında resmin şehir binasından, Trippenhuis'e taşınma yazışmalarında kullanılmıştır; ancak Ulusal Müzenin 1809'da basılan ilk kataloğunda, resmin bütün dünyada ''Gece Bekçisi'' olarak tanındığı ifade edilmektedir. Her ne kadar örneğine rastlanmamışsa da, katalog bu ismin 1808 yılından önce de kullanılmış olduğunu ileri sürmektedir. Günümüzde bile, resim Rembrandt'ın elinden çıktığı zamandaki aydınlığa kavuşturulduğu restorasyon sonrasında bile, Kloveniersdoelen'deki diğer muhafız resimleriyle karşılaştırıldığında, hala oldukça karanlık gözükmektedir. Bunun sebebi Rembrandt'ın açık ve koyu renklerle oynayarak, resminde dramatik öğelere yer vermek istemesidir. 14 Eylül 1975'de, Gece Bekçisi saldırıya uğradı ve bıçak darbeleri ile birkaç yerinden yırtıldı. Resmin restorasyonu sırasında yırtıklar tuval bezinden çekilen ve reçineye konmuş ipliklerle dikildi. Üzerindeki kirlenme; toz ve birikimlerin kaldırılması yoluyla temizlendi. Boyanın kaybolduğu yerlere boya dolgusu yapılarak rötuşlandı ve orijinal tuvalin arkasına yeni tuval yapıştırılarak takviye edildi. Bir yıl süren bütün bu restore çalışmalarından sonra 3.63x4.37 m boyutlarındaki Gece Bekçisi yeniden Rijksmuseum'da sergilenmeye başladı. Doç. Dr. Ayşe Özel, Eylül, 2001 Kaynakça: Hijmans, Willem; Kuiper, Luitsen; Heijn, Annemarie Vels. Rembrandt's Nightwatch. A.W. Sijthoff: 1978. Bockemühl, Michael; Rembrandt. Benedikt Taschen, Köln: 1992. Interesting Information About the Night Watch. Rijksmuseum, Amsterdam: 1987. Wölfflin, Heinrich. Sanat Tarihinin Temel Kavramları Remzi Kitabevi, İstanbul: 1985. Zuffi, Stefano. Rembrandt. Dost Kitabevi, Ankara: 2000. Spence David. Rembrandt. Alkım Yayınevi: 2001.